INTERAKCJE SPOŁECZNE Z OSOBAMI UPOŚLEDZONYMI UMYSŁOWO CZ. II

Wykrycie prawidłowości rządzących przebiegiem interakcji z osobami upośledzonymi nie jest jednak celem samo w sobie. Wyniki tej analizy będą służyły określeniu możliwości wykorzystania wiedzy o interakcjach z osobami niepełnosprawnymi dla wzbogacenia praktyki rehabilitacyjnej. Zgodnie z sugestiami zawartymi w II i III rozdziale uważam, że w procesie interakcji jednostka upośledzona ma możliwość wzbogacenia swojej wiedzy o otaczającej rzeczywistości, upodobnienia jej do tej, jaką dysponują przeciętni członkowie danej społeczności, a w konsekwencji działania w otoczeniu w sposób zbliżony do postępowania innych ludzi.

Zatem interakcje z osobami upośledzonymi umysłowo będę analizował w dwojaki sposób. Najpierw będą mnie interesowały one w sensie tradycyjnym, jako proces wzajemnego oddziaływania na siebie ludzi. W tym układzie otoczenie będę traktował jedynie jako kontekst interakcji. Potem jednak chciałbym zająć się interakcją w taki sposób, że otoczenie przestaje być tylko kontekstem, lecz staje się tematem interakcji. Mówiąc inaczej, w tym wypadku osoba sprawna intelektualnie będzie w procesie interakcji pełniła funkcję przekaziciela wiedzy, którą posiada na temat otaczającej rzeczywistości. W tym układzie osoba pełnosprawna traktowana jest jako pewnego rodzaju pomost między rzeczywistością a umysłem osoby upośledzonej umysłowo. Analizie interakcji tego typu będzie poświęcona druga część rozdziału, oparta na własnych badaniach empirycznych.

CZYNNIKI WYZNACZAJĄCE PRZEBIEG INTERAKCJI Z OSOBAMI UPOŚLEDZONYMI UMYSŁOWO

W ostatnich kilkunastu latach niezwykłą karierę w interpretowaniu zjawiska upośledzenia umysłowego zrobiły koncepcje dewiacji społecznej, w tym szczególnie koncepcja naznaczenia społecznego (stigmy społecznej). Chociaż niektórzy badacze słusznie ustosunkowują się do nich krytycznie, to jednak poszczególne twierdzenia teorii znalazły wyraźne potwierdzenie empiryczne. Krytyka dotyczy głównie pozorności proponowanych w ramach teorii dewiacji wyjaśnień (A. Siemaszko 1979). Dlatego też w tej pracy nie będę korzystał z całych teorii. Odwołam się tylko do niektórych twierdzeń, rozbudowując za ich pomocą ujęcie czynników kontekstowych określających przebieg interakcji z osobami upośledzonymi umysłowo. Mówiąc inaczej, chciałbym wykorzystać niektóre twierdzenia teorii naznaczenia społecznego do rozbudowania interpersonalnej koncepcji rehabilitacji osób upośledzonych umysłowo.

Przypomnę, że w poprzednim rozdziale sformułowałem sugestię, iż środowisko społeczno-kulturowe generuje znaczenie, jakie można przypisać obiektom i zdarzeniom zaistniałym w sensie fizycznym w tym środowisku. Przyjmując, że takimi obiektami mogą być ludzie upośledzeni umysłowo, chciałbym prześledzić, w jaki sposób mogą być oni definiowani przez społeczne otoczenie. Podkreślić wypada, że wygenerowane znaczenia przypisane określonej klasie obiektów (tutaj osób upośledzonych) zaliczono do czynników kontekstowych, ponieważ nie wpływają one bezpośrednio na przebieg interakcji. Każdy z jej partnerów, tzn. osoba sprawna intelektualnie oraz osoba upośledzona umysłowo, może skorzystać z tego potencjału w takiej lub innej formie i dopiero wtedy będzie on,tzn. kontekst decydował o przebiegu interakcji.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *